De Maltese taal (L-ilsien Malti)
In 1934 werd door de Engelsen bepaald dat Maltees en Engels voortaan de officiële talen van Malta zouden zijn. Daarvoor werd door de bourgeoisie vooral Italiaans gesproken. De gewone bevolking gebruikte een patois van Italiaanse, Hoogduitse en Arabische woorden. Door ingrijpen van de Engelsen, werd Maltees de taal van de overheid en de rechtspraak. Dit werd zo besloten omdat voorheen veelal Italiaans werd gesproken en de fascistische leider van Italië, Benito Mussolini, vond dat Maltees een Italiaans dialect was. Hij vond dat Malta daarom tot zijn utopische 'Grote Romeinse rijk' toebehoorde.
Maar goed, Engels en Maltees dus. Met een redelijke basiskennis van de Engelse taal is het in principe mogelijk om een gesprek aan te gaan met een willekeurige bewoner van Malta. Het is echter buitengewoon moeilijk om een gesprek in de Maltese taal te voeren. Ondanks dat er tal van leenwoorden uit het Italiaans en Engels in de taal ingebakken zijn, lijkt het in bijna niets op andere westerse talen. De Maltezers stellen het over het algemeen echter zeer op prijs wanneer een toerist enkele woordjes uit de Maltese taal leert. Zij vinden het bijvoorbeeld zeer beleefd als toeristen hen groeten in het Maltees. Daarom hebben we onderaan deze pagina een klein woordenboekje opgenomen met Maltese woordjes en zinnetjes.
Het Maltees is van oorsprong een Semitische taal. Voorbeelden van andere Semitische talen zijn het Arabisch, Amhaars, Ethiopisch, Fenisisch, Hebreeuws en Syrisch. In tegenstelling tot deze andere Semitische talen, bestaat het Maltees in geschrift uit het Latijnse alfabet. Hetzelfde alfabet als wij in West-Europa gebruiken dus. Om bepaalde klanken te kunnen schrijven zijn er echter wel enkele letters toegevoegd. Het Maltese alfabet kent daardoor 29 in plaats van 26 tekens.
Het is lange tijd onduidelijk geweest wat de oorsprong was van de Maltese taal. Lange tijd werd aangenomen dat de Feniciërs de taal naar het eiland brachten toen zij het eiland grotendeels onbewoond aantroffen. Tegenwoordig wordt echter aangenomen dat de Arabieren de taal naar de eilanden brachten rond het jaar 1050 voor Christus. Later hebben andere overheersers invloed op de Maltese taal gehad. Het meest ingrijpende is natuurlijk het Latijnse alfabet. Het Maltees, zoals het tegenwoordig wordt gesproken, is ontstaan tijdens de Britse periode.
Taalcursussen
Omdat de Maltezers de Engelse taal goed machtig zijn, is het voor de meeste toeristen geen probleem om met Maltezers te communiceren. Voor mensen die gedurende langere periode in Malta willen verblijven, is het wellicht zinvol om een kleine taalcursus te volgen. Dit kan bijvoorbeeld met een Cd-rom voor de computer. Hiernaast staan twee cursussen die via het Internet te bestellen zijn. De eerste 'Talk More, Leer Maltees' is een eenvoudige cursus bestemd voor volwassenen. De tweede 'Talk Now, leer Maltees' is iets ingewikkelder, maar beide programma's gaan slechts in op de basisbeginselen van de taal. Om echt Maltees te leren kun je je het beste wenden tot een talenschool op Malta. Helaas is het ons op dit moment niet bekend of er in Nederland of België taalonderwijs in het Maltees wordt gegeven.
Woordenboekje
Hieronder vind je een klein woordenboekje met vertalingen van het Nederlands naar het Maltees. Daaronder de vertalingen van Maltese woorden naar het Nederlands.
| Nederlands | Maltees |
| Hallo | Merħba |
| Hoe heet je? | X'jismek? |
| Ik heet ... | Jisimni... |
| Waar kom je vandaan? | Minn fejn int? |
| Ik kom uit Nederland/België | Jiena mill-Olanda / mill-Belġju |
| Hoe gaat het? | Kif int? |
| Goed, bedankt. | Tajjeb, grazzi! |
| Ja | Iva |
| Nee | Le |
| Alstublieft | Jekk joghgbok |
| Dank u | Grazzi |
| Daag | Ċaw / Saħħa / Saħħiet |
| Pardon | Skużi! / Skużani! |
| Goedemorgen | Bonġu / L-għodwa t-tajba |
| Goedendag | Il-Gurnata it-Tajba |
| Goedenavond | Bonswa / Il-Lejla it-tajba |
| Succes | Nixtieqlek il-Fortuna |
| Spreekt u Engels? | Titkellem bl-Ingliz? |
| Ik spreek geen Maltees. | Ma nitkellimx bil-Malti. |
| Ik begrijp het niet. | M'inix nifhem. |
| Begrijpt u het? | Ma nifhimx. |
| Kunt u mij helpen? | Tista' tghinni? |
| Wat is uw leeftijd? | Kemm ghandek zmien? |
| Ik ben ... jaar oud. | Ghandi ... sena. |
| Ik wil graag een biertje. | Nixtieq birra. |
| Proost! | Sahha! / Evviva! / Cirs! |
| Ik hou van je | Inħobbok / Inħobbok hafna |
| Vandaag | Illum |
| Gisteren | Il-bierah |
| Morgen | Ghada |
| 0 | Xejn |
| 1 | Wiehed |
| 2 | Tnejn |
| 3 | Tlieta |
| 4 | Erbgha |
| 5 | Hamsa |
| 6 | Sitta |
| 7 | Sebgha |
| 8 | Tmienja |
| 9 | Disgha |
| 10 | Ghaxra |
| 100 | Mija |
| 1000 | Elf |
| Maltees | Nederlands |
| Bahar | Zee |
| Blat | Rotsen |
| Dahlet | Kreek |
| Gebel | Heuvel |
| Ghar | Grot |
| Kapella | Kapel |
| Knisja | Kerk |
| Lbic | Zuidwest |
| Lvant | Oost |
| Misrah | Plein |
| Muzew | Museum |
| Nofs In-nhar | Zuid |
| Palazz | Paleis |
| Plajja | Strand |
| Qala | Inham |
| Rahal | Dorp |
| Ramla | Baai |
| Ras | Kaap |
| Razzett | Boerderij |
| Rdum | Klif |
| Sptar | Ziekenhuis |
| Triq | Straat |
| Wied | Vallei |
| Xlokk | Zuidoost |
Op de website van aboutmalta.com is een uitgebreid reiswoordenboek te vinden met vertalingen van het Engels naar het Maltees.
Regelmatig ontvangen wij vragen van mensen die Maltese letters/karakters willen gebruiken in hun website. Voor hen hieronder een lijstje met de karakters met de daarbij bijbehorende codes die in HTML gebruikt kunnen worden.
| Karakter | Code |
|---|---|
| Ċ | Ċ |
| ċ | ċ |
| Ġ | Ġ |
| ġ | ġ |
| Ħ | Ħ |
| ħ | ħ |
| Ż | Ż |
| ż | ż |
|