Xaghra (Gozo)
De Ta' Kola windmolen.
Xaghra is een plaats met iets minder dan 4.000 inwoners dat centraal in het noorden van het eiland Gozo ligt. Het ligt op iets minder dan 4 kilometer ten noordoosten van Victoria op een heuvelrug.
De plaats waar Xaghra ligt is één van de eerste bewoonde plekken op Gozo. Al in de prehistorie waren er nederzettingen in de omgeving. Onder andere de megalithische tempel van Ggantija staat vlakbij de plaats, maar er zijn nog meer belangrijke vondsten gedaan uit die periode. Tijdens de middeleeuwen had Gozo zwaar te leiden onder aanvallen van plunderaars. Regelmatig werden mensen gevangen genomen en als slaaf te werk gesteld. Door de angst die leefde onder de bevolking ging men zich steeds meer centraal op het eiland vest vestigen, rond de stad Rabat (het huidige Victoria). Later werden de bewoners van Gozo zelfs verplicht hun nachten door te brengen in de citadel van Rabat. Toen die verplichting werd opgeheven gingen de mensen zich weer in Xaghra vestigen. De plaats groeide vanaf toen erg snel en is momenteel voor Gozotiaanse begrippen een vrij grote plaats.
Behalve de megalithische tempel van Ggantija zijn er nog enkele andere megalithische bouwwerken rond Xaghra te vinden, zoals het Tal-Qacca Hypogeum (Gozo Stone Circle). Dit is een soort ronde begraafplaats van steen met een omtrek van ongeveer 120 meter, waarvan 26 meter nog overeind staat. Ook zijn er verschillende grotten ontdekt waarin prehistorische voorwerpen zijn gevonden. Het hypogeum en de grotten zijn toegankelijk en anderen zijn zo verwaarloosd dat ze het bezichtigen niet meer waard zijn.
In het centrum van de plaats zijn twee druipsteengrotten gevonden; L-Ghar ta' Ninu en L-Ghar Ta' Xerr Deze liggen onder woonhuizen, maar de stalagmieten en stalactieten zijn te bezichtigen door het publiek. Het gaat hierbij absoluut niet om de mooiste grotten die er bestaan, maar toch is het leuk om er even een kijkje te nemen.
In de oude windmolen genaamd il-Mithna ta' Kola is een folkloristisch museum gevestigd. De molen werd gebouwd in het jaar 1725 in opdracht van Fra Antonio Manoel de Vilhena. De molen beschikt nog over het oorspronkelijke houten binnenwerk, verkeert in zeer goede staat en kan in principe nog gewoon functioneren. De muren van de molen zijn 3 meter dik en 15 meter hoog. Bat bood dan ook bescherming tegen aanvallen van buitenaf. Op Malta werden sinds 1530 molens gebouwd. De ta' Kola molen werd gebouwd naar Spaans ontwerp. Tijdens de periode dat de Britten over Malta regeerden, had vrijwel elk dorp een eigen molen. De molen in Xaghra werd gebruikt tot in het jaar 1987 en werd daarna gerestaureerd. Tegenwoordig is er dus een museum in het gebouw gevestigd. Het is een zeer compleet folkloristisch museum. Er zijn veel authentieke materialen en werktuigen te bezichtigen.
Ten noordoosten van Xaghra ligt Ramla Bay, het mooiste strand van Gozo. Dit strand is zeer populair bij lokale bewoners en toeristen. Midden op het strand staat een beeld van de maagd Maria op een grote witte sokkel. Iets ten westen torent Calypso's cave boven het strand uit. Dit is een grot waarin volgens een Griekse mythe de nimf Calypso de held Odysseus gevangen hield. Het strand ligt op een loopafstand van ongeveer 40 minuten van Xaghra.
Xaghra is gemakkelijk te bereiken met de bus vanuit Victoria. De bussen 64 en 65 rijden naar de plaats. Wanneer je vanaf Mgarr (waar de veerboot vanaf Malta aankomt) met de bus naar Xaghra wilt, moet je eerst met lijn 25 naar Victoria. Van daaruit kun je dan lijn 64 of 65 naar Xaghra pakken. Met een huurauto rijdt je vanaf Mgarr naar het westen in de richting van Victoria. In Xewkija sla je rechtsaf richting Xaghra.
